szachy od podstaw
Czym są szachy?
Szachy to gra planszowa dla dwóch osób. Jeden gracz gra białymi figurami, a drugi czarnymi.
Celem gry jest doprowadzenie do sytuacji, w której król przeciwnika znajduje się w szachu i nie może uniknąć ataku. Taka sytuacja nazywa się matem.
W szachach nie chodzi jednak wyłącznie o zdobywanie figur. Najważniejsze jest stworzenie pozycji, która pozwoli zrealizować plan i ostatecznie pokonać przeciwnika.
Szachownica
Szachownica składa się z 64 pól:
32 pola jasne,
32 pola ciemne,
8 kolumn,
8 rzędów.
Kolumny oznaczamy literami:
a, b, c, d, e, f, g, h
Rzędy oznaczamy cyframi:
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8
Każde pole ma więc swoje oznaczenie, np.:
a1, e4, d5, h8
Ważna zasada
Podczas ustawiania szachownicy należy pamiętać:
Białe pole powinno znajdować się po prawej stronie każdego gracza.
Można zapamiętać to jako:
„Białe pole – prawa strona”.
JAK USTAWIĆ FIGURY
Na początku partii każdy gracz ma 16 figur:
1 króla,
1 hetmana,
2 wieże,
2 gońce,
2 skoczki,
8 pionków.
Pierwszy rząd zajmują figury.
Ustawienie od lewej strony białych wygląda następująco:
Wieża – Skoczek – Goniec – Hetman – Król – Goniec – Skoczek – Wieża
Przed nimi ustawiamy osiem pionków.
Król i hetman
Bardzo łatwo zapamiętać ich ustawienie:
Biały hetman stoi na białym polu.
Czarny hetman stoi na czarnym polu.
więcej na ten temat znajdziesz w aktualnościach
Jak porusza się pion?
Pion jest najmniejszą figurą, ale odgrywa bardzo ważną rolę.
Pion:
porusza się do przodu,
zazwyczaj o jedno pole,
z pozycji początkowej może wykonać ruch o dwa pola,
bije figury przeciwnika po przekątnej.
Pion nie może poruszać się do tyłu.
Promocja pionka
Jeżeli pion dotrze do ostatniego rzędu po stronie przeciwnika, zostaje promowany.
Można zamienić go na:
hetmana,
wieżę,
gońca,
skoczka.
Najczęściej wybiera się hetmana.
Jak porusza się skoczek?
Skoczek porusza się charakterystycznym ruchem w kształcie litery L.
Może przesunąć się:
dwa pola w jednym kierunku i jedno pole w bok,
albo jedno pole w jednym kierunku i dwa pola w bok.
Skoczek jest wyjątkową figurą, ponieważ może przeskakiwać nad innymi figurami.
Jak porusza się goniec?
Goniec porusza się po przekątnych.
Może przejść o dowolną liczbę pól, pod warunkiem że na jego drodze nie znajduje się inna figura.
Każdy goniec przez całą partię pozostaje na polach jednego koloru.
Dlatego mamy:
gońca białopolowego
i
gońca czarnopolowego.
Jak porusza się wieża?
Wieża może poruszać się:
pionowo,
poziomo.
Może przejść o dowolną liczbę pól, jeśli droga jest wolna.
Wieże są szczególnie silne na otwartych liniach, dlatego w trakcie partii warto zapewniać im możliwość aktywnego działania.
Jak porusza się hetman?
Hetman jest najsilniejszą figurą w szachach.
Może poruszać się:
pionowo,
poziomo,
po przekątnych.
Łączy więc możliwości wieży i gońca.
Nie oznacza to jednak, że należy wyprowadzać hetmana bardzo wcześnie. Początkujący często popełniają błąd, przesuwając hetmana zbyt szybko i narażając go na ataki przeciwnika.
Jak porusza się król?
Król może poruszyć się o jedno pole w dowolnym kierunku:
do przodu,
do tyłu,
w bok,
po przekątnej.
Król nie może wejść na pole, które jest atakowane przez figurę przeciwnika.
Najważniejsza zasada
Król nie może zostać zbity.
Jeżeli znajduje się pod atakiem, mówimy, że jest w szachu.
Bicie figur
Jeżeli figura może wejść na pole zajmowane przez figurę przeciwnika, może ją zbić.
Zbita figura zostaje usunięta z szachownicy.
Wyjątkiem jest pion, który porusza się do przodu, ale bije po przekątnej.
Co oznacza szach?
Szach oznacza, że król znajduje się pod bezpośrednim atakiem przeciwnika.
Gracz, którego król jest szachowany, musi natychmiast zareagować.
Możliwe jest:
przesunięcie króla,
zbicie atakującej figury,
zasłonięcie drogi atakującej figurze – jeżeli jest to możliwe.
Nie wolno wykonać ruchu, po którym własny król nadal pozostaje w szachu.
Czym jest mat?
Mat to najważniejsza sytuacja kończąca partię.
Występuje wtedy, gdy:
król jest szachowany,
nie może uciec,
nie można zbić atakującej figury,
nie można zasłonić ataku.
Wtedy partia zostaje zakończona.
Gracz, który daje mata, wygrywa partię.
Czym jest pat?
Pat jest podobny do mata, ale występuje jedna bardzo ważna różnica.
W przypadku pata:
król nie jest szachowany,
gracz nie ma żadnego legalnego ruchu.
Wynikiem partii jest wtedy remis.
Wartość figur
W przybliżeniu przyjmuje się następującą wartość figur:
Pion 1
Skoczek 3
Goniec 3
Wieża 5
Hetman 9
Król bezcenny
Wartości te są orientacyjne.
W praktycznej grze aktywny goniec może być znacznie bardziej wartościowy niż goniec zamknięty za własnymi pionkami. Dlatego nie należy podejmować decyzji wyłącznie na podstawie liczb.